Düz Vitesli Araba Nasıl Kullanılır

Eğer sadece otomatik vitesi olan arabalar kullandıysanız veya düz vitesi olan bir araba üzerinde öğrenen bir başlangıç sürücüsü iseniz, düz vites sürme fikri ilk bakışta yıldırıcı görünebilir. Neyse ki, vites değiştirerek başlama ve değiştirme ile ilgili temel kavramlar, herkesin öğrenebileceği bir süreçtir. Düz vites kullanmak için debriyaj konusunda bilgi sahibi olmalı vites değiştirmek için vites topuzu ile rahat olmalısınız, çeşitli sürüş hızlarında başlatma, durdurma ve vites değiştirmede pratik yapmalısınız. Düz vites sürüşünü gerçekten öğrenmenin tek yolu bolca deneyim elde etmektir, bu nedenle bu unsurlar hakkında okuduğunuz şeyleri yolda uygulamaya koymaya dikkat edin.

Adımlar

1. Düz bir zemin üzerine durmaya çalışın. Emniyet kemerinizi oturduktan sonra bağlayın. Öğrenirken pencereleri indirmeniz daha iyi. Bu, motor sesinin daha iyi duyulmasına ve vites değiştirmelerinin buna göre ayarlanmasına yardımcı olur.

• Sol tarafta debriyaj, orta kolda fren ve ardından da gaz/hızlandırıcı sağ tarafta yer alır. Bu düzen hem soldan direksiyonlu hem de sağdan direksiyonlu araçlar için aynıdır.

2. Debriyajın neler yaptığını öğrenin:

• Debriyaj, dönen motoru dönen tekerleklerden ayırır ve her bir ayrı dişli çarkını gıcırdamadan vitesleri değiştirmenize izin verir.
• Vitesleri değiştirmeden önce (yukarı veya aşağı doğru hareket ettirmeden önce) debriyaja basılmış olmalıdır.

3. Koltuk pozisyonunu, debriyaj pedalına (fren pedalının yanındaki sol pedal) sol ayağınızla zemine tam olarak basmanız için yeterince öne gelecek şekilde ayarlayın.

4. Debriyaj pedalına basın ve basılı tutun. Bu aynı zamanda, debriyaj pedalının hareketinin fren ve gaz pedallarından nasıl farklı olduğuna dikkat etmek için iyi bir başlangıç olacaktır ve debriyaj pedalını yavaşça ve sabit bir şekilde bırakmaya alışmak iyi bir fikir olacaktır.

5. Vitesi boşa alın. Bu, yan yana hareket ettirildiğinde hissedilen orta pozisyondur. Aracın şu durumlarda vites dışında kaldığı düşünülmektedir;

• Vites değiştirme nötr konumdadır, veya
• Debriyaj pedalı tamamen basılı haldedir.

6. Debriyaj pedalını basılı tuttuğunuzdan emin olarak, anahtarı kullanarak motoru çalıştırın.

7. Motor çalıştırıldıktan sonra ayağınızı debriyaj pedalından çıkarabilirsiniz (nötr olduğu sürece).

8. Debriyajı tekrar yere bastırın ve vitesi bire getirin. Üst sol konumda olmalı ve vites değiştirme topuzunun üstündeki dişli modelinin bir çeşit görsel yerleşimi olmalıdır.

Birinci Viteste Arabayı Kaldırmak

1. Debriyaj pedalına sonuna kadar basarak arabayı birinci vitese geçirin. Debriyajın en soldaki pedal olduğunu unutmayın. Arabayı çalıştırmadan önce motor kapalıyken, alıştırma olması adına birkaç kere tüm vitesleri denemeniz ve arabanızın vites sırasına alışmanız sizin için faydalı olacaktır. Genellikle geri vitesin yeri arabadan arabaya farklılık göstermekle birlikte, birinci vites sol üstte olacak şekilde diğer viteslerin sırası çoğunlukla aynıdır. Bu işlemi motor kapalıyken debriyaj pedalına basmadan da yapabileceğiniz gibi, günlük hayatta kolaylık ve alışkanlık sağlaması açısından debriyaj pedalına basarak yapmanız tavsiye edilir.

2. Debriyaj pedalından ayağınızı yavaşça kaldırın. Yine alıştırma olması adına, sürüşe başlamadan önce kavrama noktasını iyice hissetmeniz ilerisi için oldukça önemlidir. Debriyaj pedalından ayağınızı çekerken motorun sesinde bir değişiklik ve hatta arabanın hafifçe ileri gitmeye çalıştığını hissedeceksiniz. İşte bu nokta kavrama noktasıdır ve hem kalkış esnasında hem de sürüş sırasında vites değiştirirken gaz pedalına basmak isteyeceğiniz nokta tam olarak budur.

3. Hafifçe gaz pedalına basarken yavaşça ayağınızı debriyaj pedalından çekin. Buna alışmak için ilk başlarda birkaç kere denemeniz gerekebilir. Arabanızı hareket ettirmek için sol ayağınızı debriyaj pedalından yavaşça çekerken (kavrama noktasına kadar), sağ ayağınızla da hafifçe gaz pedalına basın. Eğer gaz vermeden ayağınızı debriyaj pedalından tamamen çekerseniz arabanız stop edecektir. Arabanızı başarıyla hareket ettirdikten sonra sol ayağınızı debriyaj pedalından tamamen çekin.

4. Başlarda arabanızı birkaç kere stop ettirmeye hazırlıklı olun ve sakin kalmaya çalışın. Arabayı stop ettirmek genellikle yeni başlayan sürücülerde bir gerginlik ve panik yaratır. Öncelikle bunun fazlasıyla normal olduğunun ve birkaç denemeden sonra arabanızı başarıyla hareket ettirebileceğinizin farkına varın. Araba genellikle gaz veremeden sol ayağın debriyaj pedalından tamamen çekilmesi sonucu stop eder. Böyle durumlarda eğer arabanın stop edeceğini hisseder iseniz, debriyaj pedalına tekrar basarak bunu önleyebilirsiniz. Eğer arabanızı stop ettirirseniz el frenini çekin, vitesi boşa alın ve her zaman olduğu şekilde aracı tekrar çalıştırın. Ayrıca bunlara ek olarak, sürüş esnasında ayağınız debriyaj pedalına basarken şanzımana zarar vermemek adına araca gaz vermeyin.

Sürüş Esnasında Vites Değiştirmek ve Arabayı Durdurmak

1. Vites artırmak için motor devirlerini ve motorun sesini anlamayı öğrenin. Zamanla vites değiştirmek doğal gelmeye başlasa ve neredeyse hiç düşünmeden yapılabilse de, ilk başlarda motor devir göstergesini takip etmek sizin için faydalı olacaktır. Bu arabadan arabaya değişiklik gösterse de; yaklaşık olarak yokuş aşağı 2000 devir civarı, düz yoldayken 3000 devir civarı ve yokuş yukarı giderken ise 4000 devir civarı vites değiştirmeniz uygun olacaktır. Bazı arabalarda gösterge panelinde vites değiştirmeniz gerektiği zaman yanan ışıklar da bulunmaktadır. Bunlar vites küçültmek için aşağı ve vites yükseltmek için yukarı bakan ok şeklinde olabilirler. Örneğin kalktıktan sonra birinci vitesteyken; ayağınızı gaz pedalından çekip debriyaj pedalına sonuna kadar basarak vitesi birden boşa ve boştan ikiye olacak şekilde değiştirip, debriyaj pedalını yavaşça bırakırken gaz pedalına basabilirsiniz. Vitesler arası geçişi çok sert ve hızlıca yapmamak şanzıman sağlığı için oldukça önemlidir.

2. Vites değiştirirken ayağınızı debriyaj pedalından hafifçe çekerken gaz pedalına hafifçe dokunun. Bu temel hareket, zamanla kazanılacak bir alışkanlıktır. Buna bir kere alıştıktan sonra, kalkışın ya da hareket halinde vites değiştirmenin hiçbir farkı olmadığını göreceksiniz. Vites değiştirme ve genel sürüş esnasında en çok dikkat etmeniz gereken, ayağınızı debriyaj pedalının üzerinde tutmamanız gerektiğidir. Bu şanzımanınızın çabuk eskimesine ve bozulmasına yol açacaktır.

3. Yavaşlamak istediğinizde vites küçültün. Ne zaman vites küçültmeniz gerektiğini yine motorunuzun size verdiği tepkilerden anlayabileceğiniz gibi, ilk başlarda devirin 2000’in altına düşmesini de baz alabilirsiniz. Zaten bu devirin belli bir miktar altına düştüğünüzde motorun ve aracınızın hafiften teklemeye başladığını hissedeceksiniz. Temelde vites küçültmenin vites yükseltmekten hiçbir farkı yoktur ve yine sırasıyla, ayağınızı gaz pedalından çektikten sonra debriyaj pedalına sonuna kadar basıp vitesi bulunduğu konumdan hafifçe boşa getirip ardından da bir düşük vitese geçirmeniz yeterli olacaktır. Daha sonra ayağınızı debriyaj pedalından kaldırırken hafifçe gaz pedalına basmanız gerekecektir.

4. Aracınızı tamamen durdurun. Genellikle aracı durdurmanın tavsiye edilen ve sağlıklı olan yöntemi, birinci vitese gelene kadar vites küçültmektir. Buna motor freni de denir. Birinci viteste fren yardımı ile yeterince yavaşladıktan sonra (15 km/s civarı) vitesi boşa alarak aracınızı tamamen durdurabilirsiniz. Ayrıca acil durumlarda ya da hızlı bir şekilde durmanız gerektiğinde, hangi viteste olduğunuz fark etmeksizin vitesi boşa alarak fren yardımı ile aracınızı durdurabilirsiniz.

Alıştırma Yapmak ve Olası Sorunları Çözmek

1. Deneyimli birinden yardım alın. Düz vites araba kullanmayı size en iyi bu konuda deneyimli olan biri öğretecektir. Yıllardır düz vites araba kullanan insanlarda artık bu iş bir refleks haline geldiği için size doğrularınızı ve yanlışlarınızı çok rahat bir şekilde açıklayabileceklerdir. Deneme sürüşleri için ilk başta boş bir otopark ya da eğer çevrenizde varsa mahalle pazarlarının kurulduğu boş ve geniş alanları tercih edebilirsiniz. Buralarda çeşitli vites geçişleri ve dur-kalk alıştırmaları yaptıktan sonra, kendinizi daha rahat hissetmeye başladığınızda görece boş yollara çıkıp oralarda alıştırma yapmaya devam edebilirsiniz.

2. Düz vites araba kullanmayı yeni öğrenmeye başladığınızda dik yokuşlardan uzak durmaya çalışın. Dik yokuşlarda kalkış yapmak, düz vites araba kullanmaya yeni başlayan herkesin korkulu rüyasıdır. Pedallara, kavrama noktasına ve diğer değişkenlere tam anlamı ile alışamadan bu tarz kalkışlarda arabayı geriye kaçırmanız kaçınılmazdır. Bu yüzden ilk başlarda, düz vites araba kullanmayı öğrenirken bu tarz yokuşlardan mümkün olduğunca uzak durmaya çalışın. Olur da bir trafik ışığı ya da önünüzdeki aracın aniden yavaşlaması nedeniyle durmak zorunda kalırsanız, sakin kalarak el freni yardımı ile kalkmayı deneyebilirsiniz. Bu şekilde fren pedalından gaz pedalına hızlıca geçiş yapmanız gerekmeyecek ve düz yolda kalkar gibi kalkıp, araba öne doğru atılmaya başlayınca el frenini indirerek aracınızı geriye kaçırmadan kalkışı tamamlayabileceksiniz.

3. Yokuşlarda park edeceğiniz zaman dikkatli olun. El freni çoğu zaman yeterli olsa da, park ettiğiniz yerin eğimine göre bazen arabanızın kayma ihtimali olabilir. Bu ihtimalin önüne geçmek için arabayı stop ettikten sonra, yokuş yukarı duruyor iseniz vitesi bire takarak ya da yokuş aşağı duruyor iseniz vitesi geriye takarak arabanızın kaymaması için el frenine ek önlem alabilirsiniz.

4. Geri vitesi kullanırken dikkatli olun. Çoğu arabada şanzımanı korumak adına geri vitese kazara geçmenizi önleyici sistemler bulunur. Bunlar bazen vitesi içe doğru bastırmanızı gerektirebilirken, bazen de vites topuzunun altında bir mandal şeklinde olabilir. Arabanızın kullanım kitabını inceleyerek geri vites hakkında bilgi edinebilirsiniz. İleri bir vitesten geriye geçerken ya da tam tersini yaparken her zaman bu işlemi tamamen durup yapmanızın en sağlıklı yöntem olduğunu unutmayın. Bütün bunlara ek olarak sol ayağınızı sadece debriyaj pedalı için kullanın ve fren pedalına kesinlikle her zaman sağ ayağınız ile basın.